MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN TRONG NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ VĂN XUÔI VIỆT NAM SAU 1975

Khoảng thời gian mười năm sau 1975 là một khoảng lặng, một nốt nhạc trầm nhưng chính nó lại tạo nên sự nối tiếp, phát triển của giai đoạn trước và sau con số lịch sử 1975. Văn học Việt Nam thời kì hậu chiến (1975 - 1985) là một giai đoạn đặc biệt, vừa tiếp nối giai đoạn trước trên nhiều phương diện, nhiều đặc điểm vừa sáng tạo dựa trên những nhận thức mới, cảm hứng mới để tạo ra những dấu hiệu chuyển biến quan trọng của nền văn học. Sự tồn tại đan xen của những yếu tố cũ - mới, truyền thống - cách tân... đã tạo nên diện mạo và đặc trưng của giai đoạn này - giai đoạn giao thời thứ hai trong lịch sử văn học Việt Nam hiện đại - tạo tiền đề tích cực cho những cách tân của thời kì đổi mới.

Bạn đang xem: Văn xuôi việt nam sau 1975

Cuốn sách gồm 3 chương, trình bày các nội dung về diện mạo văn xuôi 1975 - 1985 trong bước chuyển mình của lịch sử văn học, sự đổi mới trong văn xuôi đề tài chiến tranh, sự xuất hiện khuynh hướng văn xuôi thế sự đời tư.

Tìm hiểu giai đoạn đầu tiên trong cuộc chuyển đổi tư duy văn học từ sau năm 1975, chúng ta có được hình dung đầy đủ và khách quan về lịch sử văn học, từ đó khẳng định vị trí, tầm vóc của giai đoạn 1975 - 1985 trong dòng chảy văn chương Việt Nam sau 1975.


*

Tuyển tập Những tác phẩm lí luận phê bình văn học dân tộc thiểu số của nhà văn Lâm Tiến

Tác giả: Nguyễn Đức Hạnh , Lâm Tú Anh

Lượt xem: 347


*

TỪ ĐIỂN NÙNG - VIỆT

Tác giả: Mông Ký Slay , Vương Toàn , Phạm Ngọc Thưởng , Nông Hồng Thăng

Lượt xem: 429


*

Một số loại hình nghệ thuật dân gian dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc

Tác giả: Nguyễn Hằng Phương , Phạm Văn Vũ

Lượt xem: 663


*

Từ điển Tày - Việt

Tác giả: Lương Bèn (chủ biên) , Nông Viết Toại , Lương Kim Dung , Lê Hương Giang

Lượt xem: 503


*

Bảo tồn và phát triển ngôn ngữ, văn hóa một số dân tộc thiểu số ở Việt Bắc

Tác giả: Nguyễn Văn Lộc (chủ biên) , Trần Trí Dõi , Phạm Hồng Quang , Bùi Quang Thanh , Mông Kí Slay

PNO - Trong rất nhiều nhiệm vụ của Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam nhiệm kỳ mới, chủ tịch hội Nguyễn Quang Thiều chia sẻ: “Tiến tới tổng kết văn học Việt Nam sau chiến tranh sẽ là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng và phải làm”.


Chưa được tổng kết

Thế hệ văn học nửa thế kỷ qua thường được nhắc đến bằng các cụm từ: văn học hậu chiến, văn học hậu chống Mỹ, văn học đổi mới… Lúc còn sống, nhà phê bình văn học Chu Văn Sơn gọi đó là thế hệ nhà văn sau năm 1975. Bài viết này tạm lấy tên gọi ấy, để phân định với những thế hệ văn học trước đó: 1900-1945 (hiện đại hóa), 1945-1954 (chống Pháp), 1954-1975 (chống Mỹ). So với những thế hệ văn học trước, thì thế hệ nhà văn sau năm 1975 dường như vẫn là một vùng mờ chưa được định danh một cách đầy đủ.

Chiến tranh đã qua gần nửa thế kỷ, một thế hệ văn học nối tiếp thế hệ chống Mỹ đã đổi khác, một thế hệ mới đã kịp ra đời và trưởng thành, tham gia sôi nổi và để lại dấu ấn trên văn đàn; nhưng ta chưa làm được công việc tổng kết đó. Đó là thiếu sót rất lớn.


*

Những gương mặt chưa đầy đủ của văn học Việt Nam sau năm 1975: Nguyễn Huy Thiệp, Bảo Ninh, Hồ Anh Thái, Ma Văn Kháng, Dương Kiều Minh, Trần Anh Thái, Lê Minh Khuê, Nguyễn Việt Hà, Nguyễn Bình Phương, Nguyễn Quang Thiều, Trần Quang Quý

Xuất phát từ thực tiễn văn học và nhu cầu nhìn nhận, đánh giá một cách toàn diện, có không ít cuộc đánh giá được thực hiện bởi các cá nhân, nhóm, tổ chức, đơn vị văn hóa. Nếu kể một cuộc tổng kết tương đối về văn học giai đoạn này, chính là hội thảo Thế hệ nhà văn sau 1975 và tuyển tập Thế hệ nhà văn sau 1975: Diện mạo và thành tựu do Đại học Văn hóa Hà Nội đứng ra tổ chức mấy năm trước, với sự góp mặt của đông đảo giới sáng tác lẫn nghiên cứu văn học trên cả nước. Tuy nhiên, với một cuộc tổng kết lớn và quan trọng như vậy, theo nhà thơ Trần Anh Thái, đơn vị “chính danh” là Hội Nhà văn Việt Nam nên đứng ra tổ chức mới thể hiện được hết tầm vóc của nó.

Xem thêm: Điện Thoại Oppo F1 Có Hỗ Trợ 4G Không? Cách Bật 4G Cho Dòng Máy Oppo

Tổng kết không có nghĩa là đại trà

Văn học sau năm 1975 thực chất là tiếp nối văn học chiến tranh ở tầm cao hơn, không còn mang tính tuyên truyền mà đi sâu vào thân phận con người, những người lính trong chiến tranh, những vấn đề của hậu chiến… với những góc nhìn khác, tiến sát bản chất văn học hơn. Nói như thế không có nghĩa bác bỏ giá trị của văn học chiến tranh.Văn học chiến tranh sản sinh ra trong một thời kỳ đặc biệt, yêu cầu phải thế. Nó là một dòng chảy nhiều nhánh, ngày càng tiếp cận sâu và đầy đủ hơn số phận con người Việt Nam.

Tiến tớitổng kếtvăn học
Việt Nam sau chiến tranh

Đúng là nhiều năm qua, lác đác những cá nhân, những nhóm hoặc những tổ chức nào đó thực hiện công việc tổng kết này. Tuy nhiên, để tổng quát, đánh giá diện mạo văn học nửa thế kỷ, tính từ năm 1975, thì chưa có. Để làm được điều này, phải là đội ngũ chuyên ngành, các viện, Hội Nhà văn Việt Nam bắt tay nhau cùng thực hiện.

Một trong những nhiệm vụ của Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa 10 là tiến tới tổng kết văn học 50 năm sau chiến tranh. Vì đây là một vấn đề vô cùng lớn và quan trọng, nên hội đã bắt đầu chuẩn bị, triển khai từ bây giờ. Cụ thể: mời/đặt chuyên gia viết bài, phân công công việc cho các ủy viên ban chấp hành.

Như thế, chúng ta mới có thể tổng kết được diện mạo văn học nửa thế kỷ qua trong nhiệm kỳ này. Đây không phải việc vài tháng hay một năm là xong. Chúng tôi sẽ họp, bàn kỹ lưỡng nội dung, các vấn đề, cũng như các khía cạnh của văn học sau năm 1975, để có cái nhìn rõ nhất, đầy đủ và sòng phẳng nhất có thể.

Chủ tịch
Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều

Lực lượng sáng tác của văn học sau năm 1975 có thể là những người bước ra từ cuộc chiến hoặc những người sinh sau đẻ muộn, không trải qua chiến tranh nhưng lớn lên trong tàn dư rơi rớt. Văn học giai đoạn này được gọi là văn học hậu chiến là vì thế. Nghĩa là, sau cuộc chiến, vẫn còn những vấn đề khắc khoải mà cuộc chiến để lại. Không đơn giản như văn học chiến tranh, số phận con người và thời cuộc được soi chiếu phức tạp hơn, đa diện hơn. Những người từng tham chiến cũng sống và viết trong một tâm thế mới. Họ nhận ra chính mình cần thay đổi. Điều đó là bắt buộc. Độc giả sau chiến tranh cũng có nhu cầu được đọc khác.

Trong bài viết Thời đổi mới: Bước ngoặt lớn của văn học Việt Nam cuối thế kỷ XX, Giáo sư Trần Đình Sử đánh giá: “Thế hệ nhà văn xuất hiện trên văn đàn sau 1975 là lớp người đóng góp lớn nhất cho sự nghiệp đổi mới văn học. Họ xuất hiện để làm mới văn học, đưa văn học sang giai đoạn mới. Họ không có gì để giữ gìn, không có gì để mất. Họ xuất hiện để giã từ những tín điều đã lỗi thời và tiếp thu tìm tòi những nguyên tắc nghệ thuật hiện đại, đi tìm những mỹ học mới, làm phong phú văn học dân tộc”.

Theo nhà thơ Thanh Thảo, thời gian 50 năm đã đủ độ lùi để chúng ta ngồi lại, đánh giá toàn diện thế hệ văn học này. Ông lấy câu thơ của Olga Berggoltz không ai bị lãng quên, không điều gì bị lãng quên để lưu ý tinh thần của cuộc tổng kết văn học nửa thế kỷ: “Toàn diện, công bằng. Ai, điều gì đóng góp thực sự thì phải chỉ ra. Không ai bị lãng quên, không điều gì bị lãng quên - trở thành tiêu chí của cuộc tổng kết văn học sau năm 1975. Chỉ khi làm được điều đó, thì đó mới là cuộc tổng kết có ý nghĩa cho văn học. Còn không, nó cũng vu vơ, tầm phào, chẳng giải quyết được gì”.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

x

Welcome Back!

Login to your account below

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.